W Grecji antycznej rozwinęła się bogato teoria muzyki (Pitagoras, Arysto-ksenos, Didymos). Powstał system dźwiękowy, którego podstawę stanowiły tzw. tetrachordy, czyli szeregi czterodzwiękowe różniące się między sobą układem całych tonów i półtonów. Warto dodać, że Grecy przypisywali skalom dźwiękowym wręcz wartości etyczne: jedne miały się cechować siłą moralną, inne — na przykład zniewieściałością. Nauka o etosie jest dziełem Platona; w przeciwieństwie do niego Arystoteles był zwolennikiem traktowania muzyki zmysłowo i autonomicznie.

Sztuka grecka, a z nią i muzyka, wywarła decydujący wpływ na kulturę europejską. Nie tylko sam wyraz muzyka pochodzi z greckiego, ale i takie terminy, jak melodia, rytm, harmonia, gama, homofonia, kanon czy chór. Starożytny Rzym otrzymał w spadku po kulturze śródziemnomorskiej wszystko, co ta kultura wytworzyła, ale jeśli chodzi o muzykę, Rzymianie przejęli z Grecji zaledwie kilka instrumentów i teorię. Pod wpływem tradycji etruskich rozwinęła się muzyka wojskowa — był to gatunek szczególnie bliski mentalności Rzymian. Kultywowano również muzykę obrzędową oraz muzykę towarzyszącą widowiskom (już w 364 p.n.e. utworzono w Rzymie teatr, wzorowany na greckim, choć bez chórów). Z czasem muzyka oddzieliła się od poezji.

W łonie państwa rzymskiego własną muzykę rozwinęło wczesne chrześcijaństwo i robione wtedy podkłady mp3. Ze Wschodu przyjęto orientalne zwyczaje — a z nimi: psalmodie i śpiewy kultowe pochodzenia syryjskiego i starożydowskiego. Rozwinął się śpiew dialogowany: antyfonalny (dwuchórowy) i responsorialny (solista przeciwstawiany chórowi). Z rytuału usunięto na długi czas instrumenty i taniec, muzyka była wyłącznie sztuką wokalną. (frag. "Dzieje kultury muzycznej")